Trắc còn được gọi là cẩm lai nam bộ, tên khoa học Dalbergia cochinchinensis, họ đậu Pierre. Đây là loại thực vật được mô tả khoa học lần đầu tiên vào năm 1898. Cây trắc có xuất xứa Nam Kỳ của Đông Dương thuộc Pháp cũ.

Trắc

Đặc điểm cây trắc

Hình thái

  • Trắc là cây gỗ lớn, có thể cao đến 25m, đường kính 1m, gốc có bạnh vè.
  • Vỏ trắc màu xám nâu, nhắn, có nhiều xơ, vết đẽo dày có màu vàng nhạt sau chuyển đỏ nâu.
  • Trắc có nhiều cành, khi còn non thường mảnh, nhãn, có lốm đốm nốt sần.
  • Lá cây là loại kép lông chim một lần, cài 15 – 20 cm, mọc cách. Cuống lá dài 10 – 17 cm, có 7 – 9 lá chét hình trái xoan nhọn dẫn và mũi lồi ngắn.
  • Hoa hình chùm ở nách lá, các lá bắcc sớm rụng. Hoa không đều, lưỡng tính, đài hợp dốc, trành hoa màu trắng, đỉnh xẻ 5 thùy. Nhị hoa có công thức 9 + 1.
  • Quả trắc là quả đậu mỏng, dài 5 – 6 cm và rộng 1cm, có 1 – 2 hạt mâu, nổi gồ ở quả.

Trắc

Sinh thái

Trắc sinh trưởng và phát triển chậm. Cây nhỏ chịu bóng, khi lớn lại là cây ưa sáng. Trắc mọc rải rắc trong rừng thường xanh tốt hoặc nửa rụng lá. Chúng mọc ở nơi có độ cao tuyệt đối không không vượt quá 500m. Cây rụng lá vào mùa khô nhưng rất dễ sinh trưởng, nảy chồi mới.

Phân bố: Ở Việt Nam, Lào, Camphuchia và Thái Lan. Tại Việt Nam, trắc mọc rải rác ở Quảng Nam, Quảng Trị, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế trở vào Nam, nhiều nhất là ở Kon Tum.

Trắc hiện đang được xếp vào nhóm I trong nhóm gỗ quý hiếm cần được bảo tồn ở Việt Nam.

Phân loại

Trắc gồm ba loại là trắc đỏ, xanh và đen.

Gỗ trắc đỏ: Có giá trị rất cao nên ngày càng khan hiếm. Gỗ trắc đỏ cứng, chắc, thớ gỗ có mùi thơm dịu nhẹ, màu sắc tươi mới. Khi sử dụng trăng trí nội thất sẽ giúp không gian sang trọng, quý phái.

Trắc

Gỗ trắc đen: Có vân đẹp, màu sắc óng ánh, bền, có hương thơm dịu nhẹ. Hương thơm có thể xua đuổi ruồi muỗi, côn trùng. Gỗ trắc đen không bị cong vênh, mối mọt, chịu va đập tốt, có màu xám đen đẹp, sang trọng.

Gỗ trắc xanh: Có khả năng chịu lực chịu va đập hơn nhiều so với trắc đỏ và đen. Mùi thơm của trắc xanh có thể xua đuổi côn trùng. Điểm khác biệt của loại trắc này là vân gỗ đẹp có thể đổi thành nhiều màu khi ánh sáng chiếu vào. Trong bóng tối trắc xanh có màu xanh ngọc bích tuyệt đẹp.

Gỗ trắc có tốt không?

Gỗ trắc có thớ mịn, hoa vân đẹp, cứng, khi khô không bị nứt nẻ, biến dạng, mối mọt. Nếu được bảo quản trong nhà thì có thể tồn tại nguyên vẹn đến cả hàng trăm năm.

Bên cạnh đó, gỗ trác còn chứa tinh dầu rất tốt cho sức khỏe.

Gỗ trắc thường được sử dụng trong trang trí nội thất, thủ công mỹ nghệ, khắc tranh… Là loại gỗ có giá trị kinh tế cao nên ngày càng khan hiếm, cần được bảo tồn nguồn gen.