Đau thần kinh tọa hay đau dây thần kinh tọa gây đau nhức cột sống thắt lưng, lan xuống hông, sau mông đùi, khoeo chân và gót chân. Nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc di chuyển, công việc, sinh hoạt của người bệnh. Vậy nguyên nhân nào gây đau thần kinh tọa? Cách điều trị như thế nào? Cùng tìm hiểu ngay sau đây nhé!

Đau thần kinh tọa là gì?

Dây thần kinh tọa là dây thần kinh dài nhất của cơ thể, kéo dài từ tủy sống đến hông và mặt sau của cẳng chân. Đau thần kinh tọa là tình trạng đau nhức khi dây thần kinh tọa bị tổn thương hoặc chèn ép.

Đây là triệu chứng biểu hiện của các bệnh lý về dây thần kinh, chứ không phải là một loại bệnh, thường được kiểm soát sau thời gian điều trị từ 4 – 8 tuần.

đau thần kinh tọa

 

Triệu chứng đau thần kinh tọa

Các triệu chứng dấu hiệu điển hình của đau dây thần kinh tọa gồm:

  • Đau lưng dưới kéo dài qua hông và mông, xuống một chân.
  • Cơn đau trở nên trầm trọng hơn khi ngồi, ho hoặc hắt hơi.
  • Có thể bị tê chân như bị kiến cắn, châm chích.
  • Cơn đau có thể nhẹ, đau nhức buốt, nóng rát hoặc đau cực độ.
  • Đau thần kinh tọa nghiêm trọng có thể gây khó khăn khi di chuyển, thậm chí không đi lại được.

Các triệu chứng bệnh thường xuất hiện đột ngột và kéo dài trong vài ngày hoặc vài tuần.

Đối tượng dễ bị đau dây thần kinh tọa

  • Những người ở độ tuổi từ 30 – 50.
  • Phụ nữ mang thai dễ gặp phải do áp lực lên dây thần kinh tọa từ tử cung.
  • Người mắc các bệnh lý xương khớp như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa khớp cột sống…

Nguyên nhân đau thần kinh tọa

Thoát vị đĩa đệm

Nguyên nhân phổ biến nhất thoát vị đĩa đệm. Đĩa hoạt động như đệm giữa các đốt sống của cột sống. Những đĩa này trở nên yếu hơn khi già đi và dễ bị tổn thương hơn. Khi đĩa đệm cột sống lồi ra và chèn đè vào rễ dây thần kinh tọa sẽ gây đau thần kinh tọa.

đau thần kinh tọa

Hẹp cột sống

Sự hao mòn tự nhiên của đốt sống có thể dẫn đến hẹp ống sống. Hẹp ống sống có thể gây áp lực lên rễ của dây thần kinh tọa, gây đau thần kinh tọa, thường gặp ở người cao tuổi trên 60 tuổi.

Khối u cột sống

Trong một số ít trường hợp, đau thần kinh tọa có thể do các khối u phát triển bên trong hoặc dọc theo tủy sống hoặc dây thần kinh tọa. Khi một khối u phát triển, nó có thể gây áp lực lên các dây thần kinh phân nhánh từ tủy sống.

Viêm khớp thoái hóa

Đây cũng có thể là nguyên nhân gây đau dây thần kinh tọa. Khi khớp bị viêm, thoái hóa sẽ gây kích thích hoặc sưng dây thần kinh tọa.

Hội chứng cơ hình lê

Cơ hình lê là cơ tìm thấy sâu bên trong mông. Nó kết nối cột sống dưới với xương đùi trên và chạy trực tiếp qua dây thần kinh tọa. Nếu cơ này đi vào co thắt, nó có thể gây áp lực lên dây thần kinh tọa, gây ra các triệu chứng đau thần kinh tọa. Hội chứng cơ hình lê phổ biến hơn ở phụ nữ.

đau thần kinh tọa

Chấn thương hoặc nhiễm trùng

Các nguyên nhân khác của đau thần kinh tọa bao gồm viêm cơ, nhiễm trùng hoặc chấn thương, chẳng hạn như gãy xương.

Nói chung, bất kỳ tình trạng kích thích hoặc nén dây thần kinh tọa có thể gây ra các triệu chứng đau thần kinh tọa.

Một số trường hợp, không có nguyên nhân cụ thể của đau thần kinh tọa có thể được tìm thấy.

Chẩn đoán đau dây thần kinh tọa

Gồm bác sĩ khám và chẩn đoán hình ảnh

Bác sĩ khám

Để chẩn đoán đau dây thần linh tọa, bác sĩ hỏi về tình trạng bệnh. Các câu hỏi như: Cơn đau nằm ở vị trí nào? Nó bắt đầu như thế nào?

Bác sĩ có thể yêu cầu ngồi xổm, đi bằng ngón chân, gót chân hoặc nâng cao chân mà không uống cong đầu gối. Đây là cách giúp bác sĩ xác định có thể là dây thần kinh tọa bị kích thích hay không?

Chẩn đoán hình ảnh

Kết hợp với khám là dùng hình ảnh để chẩn đoán. Có thể bác sĩ yêu cầu các xét nghiệm hình ảnh để biết thêm thông tin về vị trí, nguyên nhân dây thần kinh tọa bị kích thích. Bao gồm:

  • Chụp X – quang: Xác định bất thường xương nhưng không thể phát hiện các vấn đề về thần kinh.
  • Chụp CT: Dùng thuốc nhuộm tương phản để thu về hình ảnh của tủy sống và dây thần kinh. Nhờ đó xác định nguyên nhân đau thần kinh tọa và có hướng điều trị.
  • MRI: Thấy được sự liên kết của các đốt sống, dây chằng và cơ bắp.

đau thần kinh tọa

Biến chứng đau thần kinh tọa

Hầu hết các trường hợp đau thần kinh tọa sẽ biến mất trong vài ngày hoặc vài tuần và không gây hại lâu dài. Tuy nhiên, trong một số rất ít trường hợp, có thể xảy ra biến chứng mất kiểm soát bằng quang hoặc ruột. Khi đó, cần phải đến bệnh viện thăm khám ngay lập tức, tránh hậu quả vĩnh viễn.

Điều trị đau thần kinh tọa hiệu quả nhất

Chữa trị đau dây thần kinh tọa có nhiều phương pháp, mỗi phương pháp sẽ đem lại hiệu quả khác nhau. Người bệnh có thể tham khảo một số biện pháp sau đây, từ đó tham khảo ý kiến bác sĩ, lựa chọn cách phù hợp nhất.

Phương pháp nhiệt lượng: Chườm nóng hoặc lạnh

Có thể giảm đau thần kinh tại nhà bằng cách chườm nóng hoặc lạnh.

Dùng một miếng đệm nóng hoặc túi nước đá chườm lên vị trí đau nhức khoảng 20 phút. Thực hiện liên tục, các lần cách nhau hai giờ. Có thể thử nghiệm hai cách chườm nóng hoặc chưởng lạnh để xem cách nào mang lại sự dễ chịu, thoải mới hơn hoặc xen kẽ giữa hai cách.

Điều trị đau dây thần kinh tọa bằng thuốc tân dược

  • Thuốc giảm đau không kê đơn có thể giảm đau ngắn hạn như Acetaminophen.
  • Thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như aspirin, ibuprofen và naproxen.
  • Bác sĩ có thể chỉ định tiêm steroid để giảm viêm.

đau thần kinh tọa

Vật lý trị liệu

Mặc dù đau dây thần kinh tọa khiến người bệnh đau nhức khó chịu nhưng hãy cố gắng duy trì hoạt động. Chuyển động có thể giúp giảm đau và viêm.

Áp dụng vật lý trị liệu như kéo nhẹ gân kheo, lưng dưới. Kết hợp với tập yoga hoặc thái cực quyền để ổn định khu vực bị ảnh hưởng và tăng cường hiệu quả điều trị bệnh.

Lưu ý: Tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe của người bệnh, một số bài tập có thể không được khuyến khích tập. Người bệnh có thể được khuyên nên đi bộ ngắn, nhẹ nhàng.

Tiêm

Trường hợp nghiêm trọng, đau dữ dội người bệnh có thể được tiêm steroid vào cột sống để giảm đau nhah hơn.  Bởi nó sẽ tác động trực đến khu vực xung quanh dây thần kinh tọa.

Chữa đau thần kinh tọa bằng thuốc nam

Lá lốt

Trong y học dân gian, lá lốt là vị thuốc quan trọng trong nhiều bài thuốc chữa bệnh xương khớp. Một số bệnh như phong thấp, đau dây thần kinh tọa, đau lưng, thoái hóa khớp, lão hóa xương… rất hiệu quả.

Rau má

Rau má được biết đến với tác dụng thanh nhiệt giải độc, mát gan, ăn ngon hiệu quả. Nhưng rất ít người biết đến sử dụng nước cốt rau máu cũng là cách chữa đau thần kinh tọa an toàn, hiệu quả.

Chỉ cần uống 1 – 2 bát nước cốt rau má mỗi ngày, sau một thời gian tình trạng đau dây thần kinh tọa được cải thiện rõ rệt.

đau thần kinh tọa

Cỏ xước

Theo nhiều nghiên cứu, cỏ xước có nhiều tác dụng trong hỗ trợ và điều trị bệnh xương khớp, tim mạch, đau thần kinh tọa là một trong số đó.

Sâm ngọc linh

Là loại sâm quý chỉ có ở Việt Nam, mọc tự nhiên ở vùng đồi núi cao ở Quảng Nam, Kontum…

Sử dụng sâm ngọc linh giúp tái tạo lại lớp sụn ở các khớp, cân bằng sự tái tạo và thoái hóa sụn, tránh cọ xát hai đầu xương, đĩa đệm gây phình đĩa đệm…

Phẫu thuật

Nếu đau thần kinh tọa do thoát vị đĩa đệm và bệnh vẫn gây đau dữ dội sau 4 – 6 tuần thì bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật. Phương pháp này sẽ loại bỏ một phần của đĩa đệm giúp giảm áp lực lên dây thần kinh tọa.

Theo thống kê, khoảng 90% bệnh nhân được điều trị bằng phương pháp này. Cũng có thể dùng phương pháp phẫu thuật khác để giảm đau dây thần kinh tọa do hẹp ống sống.

Sau phẫu thuật, người bệnh cần tránh lái xe, nâng hoặc cúi người về phía trước trong khoảng một tháng. Để mang lại hiệu quả nhanh hơn, bác sĩ có thể đề nghị vật lý trị liệu.

Liệu pháp bổ sung

Một số biện pháp bổ sung khi điều trị đau thần kinh tọa như châm cứu, yoga, xoa bóp, điều chỉnh chiropractic có thể giúp làm giảm đau hiệu quả.

Phòng ngừa đau thần kinh tọa

Mặc dù có thể kiểm soát được đau thần kinh tọa nhưng các cơn đau có thể quay trở lại bất cứ lúc nào. Để giảm được tình trạng này thì người bệnh cần áp dụng những biện pháp phòng ngừa sau:

  • Luyện tập thể dục đều đặn.
  • Duy trì tư thế tốt.
  • Uốn cong ở đầu gối khi nâng vật nặng.
  • Tránh mang vác đồ nặng, quá sức.
  • Có chế độ ăn uống khoa học, bổ sung thêm các loại dinh dưỡng tốt cho xương khớp.

Những biện pháp này có thể giúp nâng cao sức khỏe và tránh khỏi những chấn thương có thể dẫn đến đau thần kinh tọa.