Vườn quốc gia Vũ Quang hay vườn quốc gia Vụ Quang nằm ở huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh. Được thành lập vào 30/07/2002 theo quyết định số 102/2002/QĐ-TTg của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Vườn quốc gia Vũ Quang là nơi có nhiều loài sinh vật đặc hữu chỉ có ở nước ta như sao la, mang Vũ Quang (Muntiacus vuquangensis)…

Giới thiệu về vườn quốc gia Vũ Quang

Nằm ở đâu?

Vườn quốc giá Vũ Quang nằm ở phía tây bắc tỉnh Hà Tĩnh, thuộc huyện Hương Sơn, cách TP Hà Tĩnh 75km. Cụ thể:

  • Phía Bắc: Giáp xã Hương Minh, Hương Đại, huyện Vũ Quang và xã Sơn Tây, huyện Hương Sơn.
  • Phía Nam: Giáp với biên giới Việt Nam – Lào.
  • Phía Đông: Giáp xã Hoà Hải, huyện Hương Khê.
  • Phía Tây:  giáp xã Sơn Kim, huyện Hương Sơn.
Nằm ở độ cao trung bình trên 800m so với mặt nước biển, thuộc khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa. Nhiệt độ trung bình năm là 23 độ C và lượng mưa trung bình năm là 2.304,5 mm.
Vườn quốc gia Vũ Quang nằm ở vị trí rất quan trọng trong dãy Trường Sơn; nằm ở giữa vườn quốc gia Phù Mát (phía bắc) và vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng (phía nam).

Diện tích

Vườn quốc gia Vũ Quang có tổng diện tích là 55.028,9 ha có diện tích rừng đặc dụng là 52.881 ha. Trong đó:

  • Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: Có diện tích là 38.800,0 ha.
  • Phân khu phục hồi sinh thái: Có diện tích là 16.184,9 ha.
  • Phân khu hành chính dịch vụ: Có diện tích là 44,0 ha.

vườn quốc gia Vũ Quang

Dân cư

Có 329 nhân khẩu sống trong vùng lõi và 31.073 nhân khẩu vùng đệm, đa số là người Kinh. Theo kết quả điều tra, số hộ làm nông nghiệp chiếm 93%, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ chiếm 4% và lâm nghiệp chiếm 3%.

Hệ sinh thái

Diện tích rừng tự nhiên ở vườn quốc gia Vũ Quang chiếm đến 76% với hai kiểu chính:

  • Rừng kín thường xanh á nhiệt đới: 20%, loài thực vật đặc trưng là hoàng đàn và pơmu.
  • Còn lại là rừng kín thường xanh nhiệt đới với những loài thực vật bậc cao lim, cẩm lai, trầm hương, lát hoa… cùng nhiều loại cây dược liệu quý hiếm.

Ngoài ra, còn được phân chia theo đai cao thành 5 kiểu rừng chính:

  • Ở độ cao 100 – 300m: Rừng kín thường xanh trên đất thấp
  • Độ cao từ 300 – 1.000m: Rừng thường xanh trên núi thấp
  • Ở độ cao từ 1.000 – 1.400m: Rừng thường xanh trung bình.
  • Độ cao 1.400 – 1.900m: Rừng thường xanh trên núi cao.
  • Rừng phân bố trên độ cao lớn hơn 1.900m.

Thực vật

Theo báo cáo của những nhà nghiên cứu, vườn quốc gia Vũ Quang có 1.612 loài thực vật bậc cao có mạch, thuộc 191 họ, 676 chi. Bao gồm:

  • 94 loài thực vật quý hiếm cần được bảo tồn có tên trong sách đỏ Việt Nam.
  • 339 loài cây gỗ quý hiếm, có giá trị kinh tế cao như lim, pơ mu, cẩm lai, trầm hương…
  • 686 loài cây được sử dụng làm thuốc.

Do đó, trong những năm qua vườn quốc gia Vũ Quang trở thành điểm nóng về nạn chặt phá rừng, khai thác gỗ bừa bãi.

Động vật

Vườn quốc gia Vũ Quang có hệ động vật vô cùng phong phú và đa dạng. Theo thống kê của các nhà nghiên cứu, VQG Vũ Quang có đến 94 loài thú thuộc 26 họ; 58 loài bò sát; 315 loài chim; 88 loài cá; 316 loài bướm và 31 loài lưỡng cư. Trong số đó có:

  • 26 loài thú, 16 loài bò sát và hơn 10 loài chim quý hiếm cần được bảo vệ và bảo tồn.
  • 2 loài thú mới được phát hiện là sao la (dê rừng dài) vào năm 1992 và mang lớn vào năm 1993.
  • 36 loài phụ thú đặc hữu của núi rừng Trường Sơn Bắc như vượn má vàng, voọc Hà Tĩnh, voọc vá chân nâu…
  • Một số loài thuộc nhóm động vật nguy cấp cần bảo tồn xuất hiện thường xuyên ở đây như cheo cheo, mang lớn, voi, dơi, một số loài khỉ.
  • Có nhiều loài rùa sinh sống hàng trăm năm như rùa núi viền, rùa hộp ba vạch, rùa hộp trán vàng…

Mang lớn được phát hiện ở vườn quốc gia Vũ Quang

Thực trạng động thực vật hiện nay

Hiên nay, số lượng động thực vật ở vườn quốc gia Vũ Quang đã suy giảm mạnh. Thậm chí một số loài số lượng cá thể còn lại rất ít hoặc có thể đã bị tuyệt chủng. Nguyên nhân được cho là do dân số tăng nhanh; dân cư ở vùng đệm vẫn còn nghèo khó, thu nhập không ổn định. Trong khi đó, nhu cầu về động vật hoang dã và gỗ quý hiếm có giá trị kinh tế cao lại nhiều; nhận thức của người dân về pháp luật về việc bảo vệ động thực vật hoang dã, bảo vệ rừng vẫn còn hạn chế nên thường bị kẻ xấu lôi kéo, lợi dụng. Đây chính là thách thức, sức ép lớn cho công tác bảo tồn của vườn quốc gia Vũ Quang.

Trong những năm gần đây, Ban quản lý vườn quốc gia Vũ Quang đã tích cực tổ chức, triển khai rất nhiều hoạt động với mục đích bảo tồn sự đa dạng sinh học; ngăn chặn và phòng chống khai phá rừng, săn bắt động vật hoang dã; tăng cường công tác kiểm soát, quản lý bảo vệ rừng.

Phòng nghiên cứu khoa học của VQG Vũ Quang phối hợp với các viện nghiên cứu, các tổ chức thực hiện khảo sát, điều tra những loài vượn, dơi, ong… để theo dõi diễn biến tàu nguyên rừng.

Xây dựng kế hoạch liên kết với những tổ chức quốc tế, khu bảo tồn Nakai Nam Theun – Lào. Mục đích trao đổi thông tin; cũng như thực hiện tốt được công tác bảo tồn đa dạng sinh học liên biên giới; mở rộng và phát triển vùng phụ cận của VQG.

vườn quốc gia Vũ Quang

Tiềm năng du lịch sinh thái của vườn quốc gia Vũ Quang

Vườn quốc gia Vũ Quang có:

  • Hệ sinh thái đa dạng phong phú với nhiều kiểu khác nhau từ vùng núi cao cho đến vùng đồng bằng.
  • Là nơi phát hiện hai loài thú mới.
  • Có ưu thế của rừng nhiệt đới ấm, cảnh quan, địa hình đa dạng.

Đây chính là những thuận lợi để VQG Vũ Quang trở thành địa điểm du lịch sinh thái đầy tiềm năng. Nếu được đầu tư để phát triển du lịch sinh thái, VQG sẽ mang lại ý nghĩa lớn trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; giảm tình trạng khác thác tài nguyên rừng, săn bắt động vật hoang dã trái phép; giảm được ngân sách nhà nước; mở rộng ngành nghề kinh doanh; nâng cao đời sống của người dân…

Bên cạnh đó, vườn quốc gia Vũ Quang còn là một khu di tích lịch sử ghi dấu các sự kiện lịch sử của khởi nghĩa Cần Vương chống Pháp do Phan Đình Phùng lãnh đạo vào cuối thế kỷ 19. Mặc dù đã trải qua hơn một thế kỷ nhưng tại đây vẫn còn lưu lại dấu tích của những người anh hùng bất khuất, kiên trung của dân tộc.