Hoàng đàn nguồn gen quý hiếm cần được bảo tồn

Hoàng đàn còn được gọi là tùng có ngấn, có tên khoa học là Cupressus torulosa, họ Trắc bách diệp (Cupressaceae), chi Hoàng đàn (Cupressus). Đây là loài có nguồn gen quý hiếm, được đưa vào sách đỏ Việt Nam nhóm IA cần được bảo tồn. 

cây hoàng đàn

Đặc điểm hoàng đàn

Hình thái

  • Là cây gỗ thuộc họ thông trong tự nhiên, có hình tháp đẹp mắt. Hoàng đàn cao khoảng 15 – 20m, đường kính thân khoảng 0,5m. Nếu thân cây có đường kình 0,8 – 1m thì có tuổi thọ cao lên đến hàng trăm năm.
  • Vỏ hoàng đàn màu xám nâu và nứt dọc. Trong lớp vỏ là thịt màu trắng, lõi màu vàng và có mùi thơm đặc trưng.
  • Lá có hình vảy dài từ 2 – 6mm, sắp xếp thành các cặp mọc đối, chéo hình chữ thập. Có thể tồn tại từ 3 – 5 năm. Cây non 1 – 2 năm tuổi có lá hình kim,dài từ 5 – 15mm.
  • Quả hoàng đàn hình cầu hoặc hình trứng, nón quả dài 8 – 40mm, có 4 – 14 vảy xếp thành những cặp đôi mọc đối, chéo hình chữ thập tương tự lá.
  • Hạt nhỏ, dài từ 4 – 7mm, với 2 hàng cánh hẹp và dọc theo hai bên hạt.

hoàng đàn

Sinh thái, sinh sản

Hoàng đàn sinh trưởng rất chậm và khả năng tái sinh bằng hạt kém nên dưới tán cây mẹ thường rất ít gặp cây con.

Cây có khả năng thích nghi với các vụ cháy rừng, chúng giữ hạt trong các nón khép kín nhiều năm cho đến khi cây cha mẹ bị lửa thiêu cháy. Sau đó, hạt được giải phóng để sinh trưởng và phát triển trên vùng đất trần trụi vừa bị lửa thiêu sạch.

Hoàng đàn phân bố hạn hẹp ở các dải núi đá vô cao chót vót ở Lạng Sơn. Ngoài ra còn có ở Thạch An – Cao Bằng và Na Hang – Tuyên Quang.

lá hoàng đàn

Ứng dụng của hoàng đàn

Gỗ cây hoàng đàn có giá trị cao, thường phần rễ giá trị hơn phần thân cây. Bởi gỗ rễ phần tinh dầu, nhựa đậm đặc hơn.

Hoàng đàn cho gỗ thẳng, có vân rất đẹp và khả năng chịu mối mọt tốt được sử dụng trong trang trí nội thất, chế tạo đồ gỗ cao cấp, đồ thủ công mỹ nghệ.

Gỗ hoàng đàn có chứa tinh dầu có tác dụng xua đuổi côn trùng như gián, nhện, chuột, muỗi. Đồng thời, mùi thơm đặc trưng của gỗ hoàng đàn nồng ấm, êm dịu giúp thư giãn, giảm stress, căng thằng giúp thư thái, tăng cảm giác hưng phấn.

Thực trạng

Hoàng đàn mọc tự nhiên gần như tiệt chủng do việc khai thác quá nhiều từ 30 năm về trước. Hiện nay, xác định chỉ còn 27 cây, trong đó hai cây đang có dấu hiệu bị chết. Những cây này có chiều cao vút ngọn, đường kính gốc nhỏ và chỉ có 6 cây có nón hạt.

Ở Lạng sơn, chỉ còn 82 cây hoàng đàn nhỏ của 44 hộ gia đình và Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên trồng từ năm 1990. Các cây này đều có chiều cao từ 2 – 5 m, đường kính gốc từ 3 – 16cm.

Hoàng đàn là nguồn gen quý hiếm, được xếp ở mức rất nguy cấp, đe dọa tuyệt chủng. Là loại được đưa vào sách đỏ Việt Nam (1996, 2007) và Danh mục nhóm IA trong nghị định 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Sửa đổi lần cuối


Comments

  1. – Thông tin về tình trạng bảo tồn theo các văn bản pháp luật hiện hành chưa được cập nhật vào thời điểm tháng 1 năm 2019.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *